نویسندگان:

¹استادیار گروه حقوق و عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه قم، ایران

²استادیار گروه حقوق و عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه قم، ایران

چکیده فارسی: مقاله حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای، موضوع «شرط بنایی در عقد نکاح از منظر فقه فریقین و آثار حقوقی آن در نظام خانواده» را بر پایه قوانین مدنی ایران و افغانستان مورد بررسی قرار داده است. داده‌های تحقیق نشان می‌دهد بسیاری از فقهای امامیه و حنابله، با استناد به آیات و روایات، شرط بنایی را معتبر و لازم‌الوفا می‌دانند. در مقابل، اکثر فقهای اهل‌سنت و برخی از فقهای امامیه، با ارائه دلایلی، بر عدم اعتبار این شرط تأکید می‌کنند. قانون مدنی ایران، که بر مبنای فقه امامیه تدوین شده، به تبعیت از نظر فقهای امامیه، اعتبار شرط بنایی را تأیید کرده است و آن را لازم‌الوفا می‌داند و در صورت تخلف، حق فسخ عقد را برای مشروط‌له (کسی که شرط به نفع اوست)، به رسمیت می‌شناسد. از سوی دیگر، قانون مدنی افغانستان، که مبتنی بر فقه حنفی است، به‌طورکلی شرطی را که دلالت صریح قرآنی نداشته و مخالف اهداف ازدواج باشد، فاقد ضمانت اجرایی می‌داند. بااین‌حال، آنچه در عمل در جامعه مشاهده می‌شود، این است که شرط بنایی عموماً از ضمانت اجرایی کافی برخوردار نیست و در بیشتر موارد، پس از ازدواج، طرف مقابل (مشروط‌علیه) به تعهدات و توافقات صورت‌گفته پایبند نمی‌ماند. همچنین در محاکم قضایی، اثبات وجود شرط بنایی به عهده مشروط‌له است که این امر نیز خود چالش‌هایی را در پی دارد.

A comparative study of the collusion condition in the marriage contract from the perspective of different jurisprudence and its legal effects in the family system

English Abstract: The present article has been analyzed in an analytical-critical method based on the studies of library sources, "Construction condition in the marriage contract from the point of view of the parties and its legal effects in the family system" based on the civil law of Iran and Afghanistan. The data shows that many Imamiyyah and Hanbali jurists, citing verses and traditions, consider the construction condition as valid and necessary. However, most Sunni jurists and some Imami jurists prove the invalidity of that iqama. The Civil Code of Iran, which was compiled based on the source of Imami jurisprudence, in accordance with the jurists, validates the validity of the condition of construction and considers it to be lam alufa, and in case of violation, it gives women the option of termination. But the civil law of Afghanistan, which is based on Hanafi jurisprudence, generally says that a condition that is against the Qur'an and the goals of marriage has no enforceable guarantee. What is evident in the society, the condition of construction does not guarantee implementation; In most cases, after the conditional marriage, he does not fulfill the obligations and agreements made. In judicial assemblies, it is the responsibility of the probationer to prove the construction condition.