نویسندگان:

فتانه بیدار آقجه کندی¹ ، علی اکبر فرهنگی² ، افسانه مظفری³ ، سید جمال الدین طبیبی⁴ .

¹دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

²استاد مدیریت و ارتباطات، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

³واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

⁴استاد گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی و اقتصاد بهداشت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده فارسی: پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و نظریه زمینه‌ای، درصدد واکاوی و تحلیل کیفی تفاوت‌های جنسیتیِ بیم‌ها و امیدهای دانشجویان در بستر شبکه‌های اجتماعی است. داده‌ها از طریق مصاحبه عمیق با 14 دانشجوی دختر و 15 دانشجوی پسر در دانشگاه‌های شهر تهران جمع‌آوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که پیامدهای تعاملات و استراتژی‌های دانشجویان در مواجهه با شرایط محیطی، دو جنبه دارد: استفاده آگاهانه از شبکه‌های اجتماعی و تمرکز بر اهداف فردی، باعث تقویت امید، تاب‌آوری و رشد فردی می‌شود؛ اما مواجهه با محتوای منفی و بازنمایی اغراق‌شده زندگی دیگران، در کنار تجربیاتی مانند احساس تبعیض و نابرابری در توزیع فرصت‌ها به افزایش اضطراب و کاهش امید اجتماعی می‌انجامد. مقوله هسته مطالعه حاضر «پویایی امید اجتماعی دانشجویان در تعامل با شبکه‌های اجتماعی» است که با درنظرگرفتن تفاوت‌های جنسیتی، مقولات اصلی و فرعی را به یکدیگر پیوند می‌دهد. برای تقویت امید اجتماعی، راهکارهایی جنسیت‌محور پیشنهاد شده است: سیاست‌های حمایتی متناسب با نیازهای جنسیتی، آموزش سواد رسانه‌ای، حمایت از تولید محتوای مناسب، برنامه‌های معنویت‌محور، و تقویت مهارت‌های مقابله‌ای. این رویکردهای جنسیت‌محور می‌تواند به شکل‌گیری نسلی امیدوار، توانمند و مقاوم در برابر چالش‌های اجتماعی کمک کند.

کلمات کلیدی: شبکه‎های اجتماعی ، دانشجویان ، امید اجتماعی ، بیم‌ها ، رسانه امید آفرین .

Gender Analysis of Fears and Hopes of Students in the Context of Social Media

English Abstract: This research uses grounded theory to explore and analyze gender differences in students'''' fears and hopes within social media contexts. Data was collected through in-depth interviews with 14 female and 15 male students from universities in Tehran, and analyzed using three stages of coding: open, axial, and selective. Findings revealed that the outcomes of students'''' interactions and strategies in response to environmental conditions have two aspects: conscious use of social media and focus on personal goals strengthen hope, resilience, and personal growth; however, exposure to negative content and exaggerated representations of others'''' lives, alongside experiences such as discrimination and inequality in opportunity distribution, lead to increased anxiety and decreased social hope. The core category of this study is "The Dynamics of Students'''' Social Hope in Interaction with Social Media," which connects the main and subcategories while considering gender differences. To strengthen social hope, gender-oriented strategies are recommended: supportive policies tailored to gender needs, gender-oriented media literacy education, support for content production aligned with concerns of young women and men, diverse spirituality-oriented programs, and strengthening different coping skills for female and male students. These can contribute to the formation of a hopeful, empowered, and resilient generation.