نویسندگان:

¹دانشیار جامعه‌شناسی گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

²کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده فارسی: زنانی که استیگمای نامادری را با خود حمل می‌کنند، علاوه برتجربه‌ی رنج‌ و نادیده‌انگاشتگی در محیط زندگی، پیوسته از منظری بیرونی مورد قضاوت قرار می‌گیرند. در پژوهش حاضر، با روش پدیدارشناسی و با تکیه بر تجارب زیسته‌ی‌‌ نمونه‌ای از زنان نامادر سنندجی، سعی شد تا بستر‌های تجربه نامادری، پنداشت‌ها، شیوه‌های مواجهه و دلالت‌های نامادری در زندگی شناسایی گردد. در این راستا، با نمونه‌ای 14 نفره از نامادران مصاحبه عمیق به عمل آمد. نتایج حاصله در قالب شش مضمون اصلی«بی‌پناهی»،«فریب»، «دلبستگی»،«مظلومیت و تعارض چندگانه»،«تعامل مخدوش و دگردیسی واکنشی»، و «طرد اجتماعی» دسته‌بندی شد و نهایتاً ذات تجربه‌ی شخصی آن‌ها در مضمون هسته‌ی «استیگمای نامادری و شکاف میان هویت بالقوه و هویت بالفعل» تجمیع گشت که بر انفصال زنان مورد مطالعه از فعلیتی قابل توقع دلالت دارد که قرارگرفتن در نقش نامادری موجب واماندن‌شان از آن شده است؛ امری که هویت بالفعل نامادران را به برساختی مجعول و تحمیل شده بدل ساخته است. مشارکت‌کنندگان خود را قربانی انگ‌های پیشینی عامه پنداشته‌اند، که در نتیجه‌ی آن متحمل رنج‌های متعدد و همچنین بازماندن از فرصت‌های زندگی اجتماعی شده‌اند. وضعیت مذکور به رغم تلاش آن‌ها برای تحقق قابلیت‌های بالقوه‌ی‌شان در جهت تشکیل خانواده‌ای یکپارچه که در آن کرامت همه‌ی اعضا به درستی بازشناخته شود، می‌باشد.

The Stigma of Stepmotherhood and the Gap Between Potential and Actual Identity:"Phenomenology of the Lived Experience of Stepmothers in the City of Sanandaj"

English Abstract: Women who carry the stigma of being a stepmother not only experience suffering and invisibility in their daily lives but are also continuously judged from an external perspective. In the present study, using a phenomenological approach and based on the lived experiences of a sample of stepmothers in Sanandaj, an attempt was made to identify perceptions, coping strategies, and the individual and collective consequences of becoming a stepmother. To this end, in-depth interviews were conducted with a sample of 14 stepmothers. The findings were categorized into three main themes, ultimately converging on the core concept of "the stigma of stepmotherhood and the gap between potential and actual identity." This concept highlights the disconnection experienced by the studied women from an expected reality—one that their role as stepmothers has prevented them from fully realizing. Consequently, their actual identity has been transformed into a fabricated and imposed construct. The interviewed stepmothers perceived themselves as victims of pre-existing social stigmas, which have led to numerous hardships and exclusion from opportunities for social participation. This situation persists despite their efforts to fulfill their potential by creating an integrated family where the dignity of all members is properly recognized.