نویسندگان:

¹استادیار گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده فارسی: مقاله حاضر به تحلیل تطبیقی سیاست‌های حمایت از خانواده در ایران و 8 کشور منتخب شامل سوئد، آلمان، ایرلند، فرانسه، ایالات متحده آمریکا، ژاپن، مالزی و آفریقای جنوبی می‌پردازد. هدف این مطالعه، شناسایی محورهای اصلی سیاست‌گذاری خانواده و بررسی تنوع رویکرد کشورها در مواجهه با چالش‌های جمعیتی و اجتماعی همچون کاهش نرخ باروری، تغییر ساختار خانواده و افزایش مشارکت زنان در بازار کار است. داده‌ها با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل تماتیک مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان‌دهنده استخراج سه مقوله اصلی شامل: «تأکید بر زنان»، «تأکید بر زنان در خانواده» و «تأکید بر فرزندآوری» و نیز ۱۳ مقوله فرعی هستند. یافته ها نشان می دهد که کشورهای پیشرو مانند سوئد، فرانسه و آلمان از الگویی چندلایه در حمایت از خانواده استفاده می‌کنند که شامل کمک‌های مالی، خدمات مراقبت از کودک، مرخصی والدین با حقوق و سیاست‌های تقویت برابری جنسیتی است. در مقابل، کشورهایی مانند ژاپن و ایالات متحده، سیاست‌هایی محدودتر اما هدفمند در برخی حوزه‌ها اتخاذ کرده‌اند و آفریقای جنوبی بیشتر بر حمایت‌های معیشتی پایه متمرکز شده است. ایران در زمینه‌هایی همچون تنوع خدمات مراقبتی، حمایت از اشتغال والدین و ایجاد توازن میان کار و زندگی، نیازمند سیاست‌گذاری‌های اجرایی گسترده‌تر و هدفمندتر است.

Comparative Study of Family Policy in Iran

English Abstract: This article presents a comparative analysis of family support policies in Iran and eight selected countries: Sweden, Germany, Ireland, France, the United States, Japan, Malaysia, and South Africa. The aim of this study is to identify the main axes of family policymaking and to examine the diversity of national approaches in addressing demographic and social challenges such as declining fertility rates, changing family structures, and increasing female labor force participation. Data were collected through library research and analyzed using thematic analysis techniques. The findings reveal three main categories—focus on women, focus on women within the family, and focus on fertility—as well as 13 subthemes. The results show that leading countries such as Sweden, France, and Germany employ a multi-layered support model that includes financial aid, childcare services, paid parental leave, and gender equality promotion policies. In contrast, countries such as Japan and the United States implement more limited but targeted policies in specific areas, while South Africa focuses primarily on basic livelihood support. Although Iran has made efforts in cultural and social domains, it still requires broader and more targeted executive policies in areas such as diverse care services, employment support for parents, and work-life balance.