نویسندگان:

¹مربی مرکز علمی کاربردی جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، مشهد، ایران. (نویسنده مسئول) shariatima@jdm.ac.ir

²مربی گروه توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، مشهد، ایران. s.foroughzade@jdm.ac.ir

چکیده فارسی: موضوع این پژوهش، صور و اشکال دلبستگی به مکان در میان زنان ساکن در سکونت‌گاه غیررسمی است که به شیوه کیفی در یک نمونه آماری 20 نفره از زنان ساکن در منطقه مهرآباد مشهد انجام شده است. نتایج نشان داد پیوند زنان با محله مهرآباد دربرگیرنده جنبه‌های مختلف روان‌شناختی عاطفی و هویتی، رفتاری- اجتماعی و شناختی است. بر پایه یافته‌ها اشکال دلبستگی زنان به محله مهرآباد چنین به‌دست آمد: هویت فردی و جمعی، تعاملات اجتماعی، مشارکت و سودمندی، احساسات و تعلق عاطفی، و بالاخره تمایل به ماندگاری. اگرچه هویت و تعاملات اجتماعی پایه دلبستگی به مکان است، اما تحقیق نشان داد تنوع جمعیتی و اختلاف‌های بین‌نسلی در محله مهرآباد، این فرایند را دچار نقض (کاهش دلبستگی) می‌کند. زنان نسل قدیم و غیرمهاجر از تنوع قومی و مذهبی محله حس خوبی ندارند و این به افزایش فاصله اجتماعی و نگرش‌های منفی‌بین گروه‌ها می‌انجامد. نسل جدید با دیدگاه عمل‌گرایانه‌تر، کمتر به محله وابسته است و به دنبال فرصت‌های جدید در شهر است؛ این تنش‌ها نیازمند مدیریت است.

A Phenomenological Study of Place Attachment among Women Residing in an Informal Settlement (Case Study: Mehrabad Neighborhood, Mashhad)

English Abstract: The subject of this research is the forms and manifestations of place attachment among women residing in the informal settlement of Mehrabad in Mashhad, conducted qualitatively with a purposive sample of twenty women living in the area. The results showed that women’s bond with the Mehrabad neighborhood encompasses various psychological, emotional, and identity-related dimensions, as well as behavioral-social and cognitive aspects. Based on the findings, the forms of women’s attachment to the Mehrabad neighborhood were identified as: individual and collective identity, social interactions, participation and usefulness, feelings and emotional belonging, and finally, the desire to remain. Although identity and social interactions form the foundation of place attachment, the study revealed that the demographic diversity and intergenerational differences in the Mehrabad neighborhood disrupt this process (reducing attachment). Older and non-migrant women have negative feelings toward the ethnic and religious diversity of the neighborhood, which leads to increased social distance and intergroup negative attitudes. The newer generation, with a more pragmatic outlook, is less attached to the neighborhood and seeks new opportunities in the city. These tensions require management.