نویسندگان:

ندا شیرانی¹ ، عذرا محمدپناه اردکان² ، یاسر رضاپور میرصالح³ .

¹دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

²دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

³دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

چکیده فارسی: خودکشی پدیده‌ای چندوجهی و حاصل تعامل عوامل زیستی، روانی و اجتماعی است. هرچند موارد موارد منجر به فوت در مردان بیشتر است، اما اقدام به خودکشی در زنان حدود دو برابر بیشتر از مردان است و یکی از عوامل اصلی مؤثر بر خودکشی‌های بعدی محسوب می‌شود. لذا درک عمیق­تر این پدیده و یافتن راه­حل‌های مؤثر برای پیشگیری، مداخله و درمان آن نیازمند بررسی دقیق عوامل تهدیدکننده و محافظت­کننده مرتبط به­ویژه از دیدگاه زنان است. این پژوهش کیفی با هدف کشف تجربیات شناختی زنان اقدام‌کننده به خودکشی انجام شد. مطالعه با رویکرد پدیدارشناسی و روش کلایزی بر روی 11 زن داراری سابقه اقدام به خودکشی مراجعه‌کننده به اورژانس اجتماعی میبد انجام پذیرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و در هفت مرحله تحلیل شدند. یافته‌ها شامل چهار مقوله اصلی «افکار خودکشی بدون اقدام، تحریف خاطرات، درماندگی آموخته شده و بی­ارزشی خود»، شش خرده‌مقوله «تجربه افکارخودکشی، تحریف حافظه، احساس طرد شدن، ناتوانی در حل درست مشکل، سرزنش و تحمیل احساسات» و یازده مفهوم «عدم خودکشی به خاطر وابستگی‌ها، عدم خودکشی به خاطر ترس یا جرأت نداشتن، عدم خودکشی مبتنی بر مذهب، به یاد نیاوردن خاطرات خوب، مرور مداوم صحنه­های منفی، مهم نبودن در زندگی، طرح­ریزی برای کشتن همسر، پذیرش، سرزنش از سوی دیگران، نشخوار فکری و انتخاب برچسب غمگین و افسرده شدن» بود. یافته‌ها نشان داد الگوهای شناختی ناکارآمد و تحریف‌های ذهنی نقش مهمی در تشدید خطر اقدام به خودکشی دارند. بنابراین، غربال‌گری و آموزش روش‌های اصلاح افکار در مراکز بهداشتی می‌تواند سهم قابل توجهی در پیشگیری و مداخله مؤثر داشته باشد.

کلمات کلیدی: زنان ، تجربه زیسته ، اقدام به خودکشی ، تجربیات شناختی .

Cognitive Experiences of Women Attempting Suicide

English Abstract: Suicide is a multifaceted phenomenon resulting from the interaction of biological, psychological, and social factors. Although the number of cases leading to death is higher in men, suicide attempts occur about twice as often in women as in men; therefore, a deeper understanding of this phenomenon and finding effective solutions for its prevention, intervention, and treatment requires a careful examination of the relevant threatening and protective factors. This qualitative research aimed to explore the cognitive experiences of women attempting suicide. The study was conducted using a phenomenological approach and the Claise method on 11 women with a history of suicide attempts who referred to the Meybod Social Emergency Department. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed in seven stages. The findings included four main categories: "suicidal thoughts without action, memory distortion, learned helplessness, and self-worthlessness," six subcategories: "experiencing suicidal thoughts, memory distortion, feeling rejected, inability to solve the problem properly, blaming and imposing emotions," and eleven concepts: "not committing suicide because of dependencies, not committing suicide because of fear or lack of courage, not committing suicide based on religion, not remembering good memories, constantly reviewing negative scenes, not being important in life, planning to kill one's spouse, accepting, blaming others, rumination, and choosing the label of being sad and depressed." The findings showed that dysfunctional cognitive patterns and mental distortions play an important role in increasing the risk of suicide attempts. Therefore, screening and training in thought correction methods in health centers can make a significant contribution to effective prevention and intervention.