نویسندگان:

محمدباقر علیزاده اقدم¹ ، سعید سلطانی بهرام² ، فرناز فلاحی امامیه³ .

¹استاد، عضو گروه پژوهشی جمعه‌شناسی سلامت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

²استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

³کارشناس ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده فارسی: با افزایش اهمیت خود، بدن به‌عنوان آشکارترین قرارگاه خود، جایگاه خاصی پیدا کرده و زمینه‌ای برای توجه مجدد و رواج آن حول محور موضوعاتی نظیر هویت، مصرف، سبک زندکی در نظریه‌های اجتماعی شده است. هدف این پژوهش مطالعه گونه‌های سبک مصرفی زنان شهر تبریز و رابطه آن با مدیریت بدن است. روش پژوهش پیمایشی بود که داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته مدیریت بدن و انواع سبک مصرف گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش، زنان بالای 15 سال شهر تبریز در سال 1402 بود که 401 نفر از آنان به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. یافته‌های توصیفی نشان می‌دهد در میان ابعاد مدیریت بدن، رویه‌های لاغری دارای کمترین میانگین و آرایش صورت و بدن حائز بیشترین میانگین بوده است. در گونه‌های سبک مصرفی، سبک مصرفی کارکردی حائز بیشترین و سبک مصرفی منزلت‌گرایانه حائز کمترین میانگین بوده است. یافته‌های استنباطی نیز حاکی از آن است که میانگین مدیریت بدن بر حسب متغیرهای وضعیت تأهل، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال، متوسط درآمد خانواده و وضعیت اجتماعی- اقتصادی پاسخ‌گویان تفاوت معنی‌داری با هم دارند. همچنین، رابطه مدیریت بدن با سن و سبک مصرفی کارکردی منفی و معنی‌دار، و با سبک مصرفی زاهدانه، منزلت‌گرایانه و لذت‌جویانه مثبت و معنی­دار بود. نتایج برآورد مدل رگرسیونی نشانگر آن است از میان گونه‌های سبک مصرفی، سه گونه منزلت‌گرایانه، زاهدانه و لذت­جویانه در مجموع حدود 56 درصد از واریانس مدیریت بدن را تبیین می‌­کنند.

کلمات کلیدی: مدیریت بدن ، سبک مصرفی کارکردی ، سبک مصرفی منزلت گرایانه ، سبک مصرفی زاهدانه ، سبک مصرفی لذت جویانه .

Typology of Consumption Style and Body Management of Women (Case Study: Women of Tabriz City)

English Abstract: With the increasing importance of the self, the body as the most visible expression of the self, has gained a special place for renewed attention around topics such as identity, consumption, and lifestyle in social theories. The aim of this research is to study the types of consumption styles among women in Tabriz and their relationship with body management. The research method was a survey, in which the required data were collected using a researcher-made questionnaire on body management and types of consumption styles. The statistical population of the study consists of women over 15 years of age in Tabriz in the year 1402, from whom 401 participants were selected using a multi-stage cluster sampling method. The descriptive findings show that among the dimensions of body management, slimming procedures had the lowest average, while facial and body makeup had the highest. Among the types of consumption styles, the functional style had the highest average, and the status-oriented style had the lowest. The inferential findings indicate that average body management significantly differs based on variables such as marital status, education level, employment status, average family income, and the socio-economic status of the respondents. Furthermore, the relationship between body management and both age and functional consumption style was negative and significant, whereas it was positive and significant with ascetic, status-oriented, and hedonistic consumption styles. The regression model indicates that among the consumption styles, the status-oriented, ascetic, and hedonistic styles together explain about 56% of the variance in body management.