نویسندگان:

¹استاد گروه اقتصاد دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

²کارشناس ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

چکیده فارسی: نابرابری جنسیتی در آموزش، دسترسی زنان به آموزش و مشارکت آن‌ها در نیروی کار را محدود و این به کاهش نوآوری، کاهش بهره‌وری و کاهش رشد اقتصادی می‌انجامد. از طرفی، کاهش سوگیری جنسیتی علیه زنان در آموزش عالی می‌تواند این نابرابری‌ها را کاهش و با کمک به شکل‌گیری نیروی کار متعادل‌تر از رشد اقتصادی پایدار حمایت ‌کند. لذا، این مطالعه با استفاده از روش پانل پویا به بررسی تأثیر سوگیری‌های اجتماعی علیه تحصیلات عالی زنان بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی در چارچوب پیچیدگی اقتصادی در پانلی متشکل از 23 کشور، با تمرکز ویژه بر ایران، طی دوره 2014 تا 2021 پرداخته است. پیچیدگی اقتصادی، نشان‌دهنده پیچیدگی و تنوع قابلیت‌های تولیدی یک اقتصاد است و به‌عنوان یک عامل تعیین‌کننده مهم در نابرابری جنسیتی در آموزش مطرح می‌شود. علاوه‌بر پیچیدگی اقتصادی، متغیرهای کنترلی مانند هزینه‌های آموزشی دولت به ازای هر دانش‌آموز، نرخ بیکاری، حکمرانی خوب و باز بودن کسب‌وکار در مدل گنجانده شده است تا دیدی جامع ارائه دهد. یافته‌های تجربی نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بالاتر و شاخص حکمرانی بهتر به کاهش نابرابری جنسیتی در آموزش کمک می‌کند، در حالی که سطوح بالاتر بیکاری با افزایش نابرابری همراه است. در مقابل، آزادسازی تجارت و هزینه‌های آموزشی دولت به ازای هر دانش آموز تأثیر قابل توجهی بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی ندارد. این مقاله بینش‌هایی را در مورد پویایی سوگیری‌های اجتماعی علیه تحصیلات عالی زنان و ساختارهای اقتصادی در شکل‌دهی برابری آموزشی، با پیامدهای سیاستی برای کشورهایی که درپی کاهش تفاوت‌های جنسیتی در آموزش عالی از طریق اصلاحات اقتصادی و حکمرانی هستند، ارائه می‌کند.

Social Norms, Economic Complexity, and Gender Inequality in Higher Education in Iran

English Abstract: This study explores the influence of gender-based social norms on gender inequality in higher education within the context of economic complexity across a panel of 23 countries, with particular focus on Iran, over the period from 2014 to 2021. Economic complexity, representing the sophistication and diversity of an economy's productive capabilities, is posited as a significant determinant impacting gender inequality in educational outcomes. In addition to economic complexity, control variables such as government educational expenditure per student, unemployment rate, good governance, and business openness are included to provide a comprehensive view. Empirical findings indicate that higher foreign direct investment and an improved governance index contribute to a reduction in gender inequality in education, whereas higher unemployment levels are associated with an increase in inequality. In contrast, trade liberalization and government educational expenditure per student do not significantly impact gender inequality in higher education. This paper offers insights into the dynamics of social norms and economic structures in shaping educational equity, with policy implications for countries aiming to reduce gender disparities in higher education through economic and governance reforms.