نویسندگان:

ریحانه باطنی نوش آبادی¹ ، منصوره زارعان² ، مریم محسنی³ .

¹دانشجوی دکتری رشته مطالعات زنان، گرایش حقوق زن در اسلام، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

²پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

³دانشجوی دکتری مطالعات زنان، گرایش حقوق زن در اسلام، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

چکیده فارسی: نوجوانی، دوره بازیابی خویشتن در بافت زندگی و شناخت هویت است. این برهه فرصت تجربه باورها، نقش‌ها، وظایف و تعهدات مختلف را برای نوجوان فراهم می‌کند. به‌نظر می‌رسد در دوران اخیر فضای مجازی نقشی پر رنگ در شکل‌گیری هویت نوجوانان داشته است. هدف پژوهش حاضر، با رویکردی روان‌شناختی به بررسی تجربه زیسته دختران نوجوان از هویت فردی و خانوادگی متأثر از حضور در فضای مجازی در شهر کرج پرداخته است. در این راستا، با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی، با 19 نفر از دختران نوجوان در سنین 13 تا 16 سال مصاحبه صورت پذیرفت. از تحلیل محتوای مصاحبه‌ها، 3 مقوله اصلی «مناسبات هویت»، «سکوی هویت» و «سیالیت هویت» استخراج گردید. درون‌مایه استخراج شده از این مقولات تحت عنوان «ارزش‌های فردی و خانوادگی متأثر از دوگانه زیست‌جهان واقعی و مجازی» بود؛ چرا که اشخاصی که دارای پراکندگی هویت بودند، میزان استفاده از فضای مجازی آن‌ها، کمتر از 4 ساعت بود و اشخاصی که در مرحله وقفه و ضبط هویت قرار داشتند، بیشتر از 4 ساعت در شبانه‌روز از فضای مجازی استفاده می‌کردند. هم‌چنین، افراد دارای پراکندگی هویت، از فضای مجازی به‌مثابه ابزاری جهت پیشرفت، افزایش آگاهی و به‌روز کردن اطلاعات عمومی استفاده می‌کردند؛ اما افرادی که وقفه هویتی داشتند، فضای مجازی را جهت درونی کردن عقاید دیگران به‌کار می‌بردند. هم‌چنین بیشترین برنامه مورد استفاده دختران نوجوان، اپلیکیشن شاد و کمترین آن، اسنپ چت و پینترست است.

کلمات کلیدی: پدیدارشناسی ، فضای مجازی ، هویت ، دختران نوجوان ، تجربه زیسته .

Phenomenology of Teenage Girls' Identifiability in relation to Being in the Virtual Space

English Abstract: Adolescence is a period of self-recovery within the context of life and identity formation. In recent times, virtual space appears to play a significant role in shaping adolescent identity. The aim of the present study was to examine the lived experiences of adolescent girls regarding their personal and family identity as influenced by their presence in virtual space, using a psychological approach in the city of Karaj. To achieve this aim, a qualitative research design with a phenomenological method was employed, and interviews were conducted with 19 adolescent girls aged 13 to 16. Content analysis of the interviews led to the extraction of three main categories: "identity relations," "identity platform," and "identity fluidity." The overarching theme emerging from these categories was defined as "personal and family values influenced by the duality of real and virtual lifeworlds". Participants with diffused identity reported spending less than 4 hours per day on virtual platforms, whereas those in the moratorium and identity foreclosure stages reported using virtual space more than 4 hours per day. Furthermore, individuals with a diffused identity viewed virtual space as a tool for self-improvement, increasing awareness, and updating general knowledge. In contrast, those experiencing identity moratorium used virtual platforms as a means to internalize others' beliefs. Among the digital applications used, the most frequently used app was Shad, while Snapchat and Pinterest were reported as the least used.