نویسندگان:

¹استادیار گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران،ایران

²فارغ‌التحصیل سطح 3 حوزه علمیه، دانشجوی دکتری مطالعات زنان دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

چکیده فارسی: زنان از دیدگاه اسلام، افزون بر نقش‌هایی که در حیطه خانواده دارند، در عرصه‌ها و تحولات اجتماعی و سیاسی نیز اثرگذار هستند. امروزه این عرصه‌ها افزون بر اثرگذاری، در جایگاه یک مطالبه عمومی مطرح می‌شود و حاکمیت را ملزم به تعریف جایگاه، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در این عرصه‌ها کرده است. بنابراین، فقیهان با رجوع به منابع اسلامی با توجه به گستردگی و جامعیتی که دارند، باید بتوانند به این مطالبه‌ها و پرسش‌های نوظهور پاسخ مناسبی بدهند. با توجه به این مسئله، فقیهان شیعه به طور کلی با ارائه دیدگاه کلی اسلام دربارۀ اصل مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان، درصدد برآوردن این نیاز هستند. پژوهش حاضر به بررسی مبانی فقیهان دربارۀ حضور زنان در جایگاه ریاست‌جمهوری و دیگر مدیریت‌ها از جمله نمایندگی مجلس شورای اسلامی می‌پردازد. به طور کلی اصل جواز حضور زن در عرصه‌های سیاسی با حفظ حدود شرعی از سوی فقیهان تأیید ‌شده است؛ اما تصدی برخی مسئولیت‌ها به‌ویژه مواردی که مصداق ولایت و عدم ولایت زن قرار می‌گیرد، اختلافی است که در این پژوهش به بررسی اجمالی آن پرداخته می‌شود.

Women, the Presidency, and Other Leadership Positions from the Perspective of Contemporary Shi'a Jurists

English Abstract: From the perspective of Islam, women are influential not only in their roles within the family but also in social and political spheres and developments. Today, these areas are not only impactful but have also emerged as a public demand, compelling governance to define their position, formulate policies, and plan accordingly. Therefore, jurists, by referring to Islamic sources — given their comprehensiveness — must be able to provide appropriate responses to these emerging demands and questions. In light of this issue, Shi'a jurists generally address this need by presenting Islam’s overarching perspective on the principle of women’s political and social participation. This study examines the jurisprudential foundations of [Shi'a] jurists regarding women’s presence in positions such as the presidency and other leadership roles, including membership in the Islamic Consultative Assembly (Parliament). In general, the permissibility of women’s participation in political spheres — while adhering to religious boundaries — has been affirmed by jurists. However, there is disagreement over women assuming certain responsibilities, particularly those that fall under the concept of *wilāyah* (guardianship) or its absence for women, which this research briefly explores.