نویسندگان:
زهرا حیاتی1 ، ناهید مهرافروز2 .1عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2دانشاموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، پژوهشکده زبان و ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
چکیده فارسی: دهه هفتاد شمسی دورهای است که نویسندگان در ایران با حضوری گستردهتر و با رویکردی انتقادیتر به بازنمایی تجربه زیستۀ زنان پرداختند. مسئلۀ پژوهش، تحلیل نظاممند الگوهای معنایی مشترک میان رمانهای زننوشت این دوره است. هدف این تحقیق، شناسایی و مقایسۀ تمهای مشترک و متمایز در سه رمان شاخص زننوشت دهۀ هفتاد- انگار گفته بودی لیلی، نوشتۀ سپیده شاملو، چهلسالگی، نوشتۀ ناهید طباطبایی و جزیرۀ سرگردانی، نوشتۀ سیمین دانشور- است. این رمانها در فضایی مشترک شکل گرفته و هر سه به مسائلی چون هویت زنانه، عشق، سرگردانی، سنت و مدرنیته پرداختهاند. پژوهشِ پیشِرو با بهرهگیری از روش تحلیل تماتیک براون و کلارک۲۰۰۶ و با تمرکز بر جملات کلیدی و اظهارنظرهای صریح شخصیتها یا راوی، به کشف مضامین مشترک و متفاوت سه رمان میپردازد. یافتهها نشان میدهد مضامینی چون «بحران هویت»، «قدرت و جنسیت»، «عشق و معنای زندگی»، «سرنوشتباوری و اعتراض به جبر»، و «تعارض سنت و مدرنیته» در هر سه اثر حضوری پررنگ دارند. در عین حال، هر رمان با توجه به زبان و سبک نویسنده، زاویۀ خاصی از تجربۀ زن ایرانی را در دهۀ هفتاد بازتاب میدهد. نتیجه پژوهش نشان میدهد رمان زننوشت دهۀ هفتاد تحت تأثیر گفتمانهای مردسالار، تجربۀ فردیت مدرن و اضطرابهای تاریخی پس از انقلاب و جنگ شکل گرفته است
Thematic Analysis of Women’s Writing Novels of the 1990s Based on Braun and Clarke’s ApproachCase Studies: As If You Had Said Lily, Forty Years Old, and The Wandering Island
English Abstract: The 1990s mark a pivotal moment in contemporary Iranian literature, particularly in the development of women’s writing, as female novelists increasingly addressed issues of identity, emotion, and socio-cultural constraints. While existing scholarship has examined individual works, it has rarely adopted a systematic comparative approach. This study fills that gap by applying Braun and Clarke’s thematic analysis to three influential women-authored novels of the 1990s—As If You Had Said Leili, Forty Years Old, and The Wandering Island—to identify and compare recurring themes. The findings reveal that despite stylistic differences, these novels collectively articulate a shared thematic framework reflecting women’s lived experiences in post-revolutionary Iran.