نویسندگان:

فاطمه جعفری نعیمی¹ ، ملیحه علی مندگاری² ، علی روحانی³ ، محمد ترکاشوند مرادآبادی⁴ .

¹کارشناس ارشد جمعیت‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

²دانشجوی دکتری جمعیت شناسی، دانشگاه تهران

³دانشیار، عضو هیئت علمی گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

⁴دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده فارسی: این پژوهش با هدف تبیین فرایند برساخت زنانگی در بستر تحولات نسلی براساس تجربۀ زنان متولد دهۀ ۱۳۶۰ در شهر یزد انجام شده است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریۀ زمینه‌ای با رهیافت نظام‌مند اشتراوس و کوربین است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۲۳ نفر از زنان دهۀ شصت ساکن شهر یزد گردآوری شد و نمونه‌گیری هدفمند و نظری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام گرفت. نتایج نشان داد زیست‌جهان این زنان در آغاز در قالب «زیست کانالیزه» و هم‌ر‌استایی میان نظام معنایی و زیست اجتماعی شکل گرفت؛ وضعیتی که در آن فرهنگ، خانواده، مدرسه و رسانه، روایت نسبتاً واحدی از زنانگی را بازتولید می‌کردند. با گسترش تحصیلات عالی، تحولات رسانه‌ای و افزایش حضور اجتماعی زنان، شکاف‌هایی در این هم‌راستایی پدیدار شده و به واگرایی میان فهم زنان از زنانگی خود و الگوهای زیست تثبیت‌شدۀ زنانگی انجامیده است که در ادامه، تعامل نظام معنایی و تجربه، به شکل‌گیری فرایند بازاندیشی هویتی منجر شده است. براساس یافته‌ها، مسیر زیست‌جهان زنان دهۀ شصت را می‌توان در چهار مرحلۀ «هم‌راستایی کامل»، «ترک‌خوردگی»، «واگرایی معنادار» و «بازاندیشی دوسویه» صورت‌بندی کرد. برآیند این امر در قالب الگویی مفهومی با عنوان «زنانگی سینوسی» ارائه می‌شود که بیانگر نوسان زنان این نسل میان انتظارات سنتی، الزامات اجتماعی و تمایلات فردی است. این الگو نشان می‌دهد تجربۀ زنانگی در طیفی میان تثبیت هویت ترکیبی سنتی-مدرن و بروز سردرگمی هویتی در نوسان است.

کلمات کلیدی: شهر یزد ، برساخت زنانگی ، بازاندیشی هویتی ، تحولات نسلی ، زنان دهۀ شصت .

Construction of Femininity in the Context of Generational Transformations: A Qualitative Study of Women Born in the 1980s in Yazd

English Abstract: The objective of this qualitative study is to elucidate the process of constructing femininity within the context of generational transformations, as evidenced by the lived experiences of women born in the 1980s in Yazd, Iran. The research employs a methodology that is based on the systematic approach of Strauss and Corbin. Data were gathered through semi-structured, in-depth interviews with 23 participants, utilizing purposive and theoretical sampling until theoretical saturation was achieved. Open, axial, and selective coding were implemented systematically during the data analysis process. The results indicate that the participants’ lifeworld was initially shaped by a “channeled life,” which was defined by an alignment between semantic systems and social reality. This alignment was achieved through the collective reproduction of a relatively unified narrative of femininity by culture, family, education, and media. Eventually, a complex process of identity reflexivity was initiated as a result of the profound divergence between women's personal understandings and established lifestyle patterns, which was subsequently caused by fissures in this alignment due to increased higher education, rapid media evolution, and greater social presence. The lifeworld trajectory is imagined as a series of four distinct stages: “complete alignment,” “fracturing,” “significant divergence,” and “reciprocal reflexivity.” The resulting conceptual model, “sinusoidal femininity,” captures the continuous oscillation of this generation between traditional expectations, social imperatives, and individual desires, fluctuating between a hybrid traditional–modern identity and identity confusion.