نویسندگان:

نوروزعلی کریمی¹ ، شهره روشنی² ، منصوره زارعان³ .

¹دکتری مطالعات زنان، گروه زن و خانواده، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

²گروه مطالعات علوم اجتماعی و توسعه، پژوهشکدۀ زنان، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

³استادیار گروه علوم اجتماعی و توسعة پژوهشکدة زنان دانشگاه الزهرا

چکیده فارسی: رشتۀ مطالعات زنان که از تأسیس آن در غرب بیش از نیم قرن می‌گذرد، فهم جنسیتی متقاطعی از قوم، نژاد، طبقه و امر جنسی با تفسیر بافت‌محور از زنانگی و مردانگی ارائه می‌دهد. در ایران نیز بیش از دو دهه از تأسیس این رشته می‌گذرد که افزون بر دانشجویان ایرانی، دانشجویان زن افغانستانی نیز در آن تحصیل می‌کنند. با توجه به بافت فرهنگی مردسالارانۀ افغانستان و مواجهۀ این زنان با مفاهیم جنسیتی در محیط دانشگاهی ایران، هدف این تحقیق فهم تجربۀ زیستۀ آنان در مواجهه با دانش جنسیتی است. روش این تحقیق پدیدارشناسی تفسیری است و مشارکت‌کنندگان 14 زن دانشجوی افغانستانی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری مطالعات زنان بودند که از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و براساس رویکرد ون‌مانن تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد تحصیل در رشتۀ مطالعات زنان برای زنان افغانستانی با «بصیرت‌یابی جنسیتی»، «همدل‌اندیشی جنسیتی»، «مثبت‌اندیشی جنسیتی» و «برچسب‌خوردگی جنسیتی» همراه بوده است. این دانشجویان از یک سو با کسب دانش جنسیتی و آگاه‌شدگی جنسیتی در رابطه با تبعیض‌های درهم‌تنیده، به درک بهتر از ارتباط با خود و روابط اجتماعی و درنهایت به ارادۀ کنشگری در حوزۀ جنسیتی رسیده‌اند. از سوی دیگر، در این فرایند با فشارها و قضاوت‌هایی در قالب برچسب‌های زیاده‌خواه و ضدخانواده‌بودن از سوی دیگران مواجه شده‌اند.

کلمات کلیدی: جنسیت ، مطالعات زنان ، افغانستان ، دانشجویان زن ، دانش جنسیتی .

Afghan Female Students’ Encounters with Gendered Knowledge in Iran’s Women’s Studies Programs

English Abstract: Women’s Studies, which has been established in the West for more than half a century, offers an intersectional comprehension of gender by considering ethnicity, race, class, and sexuality, and by providing a context-based interpretation of femininity and masculinity. In Iran, more than two decades have passed since the establishment of this field, and alongside Iranian students, Afghan women students have also pursued studies in Women’s Studies programs. Due to the patriarchal cultural context of Afghanistan and these women’s encounter with gender concepts within Iranian academic settings, this study aimed to give a perception of their lived experiences of engaging with gender knowledge. This research adopts an interpretive phenomenological approach. The participants were fourteen Afghan female students enrolled in master’s and doctoral programs in Women’s Studies who were selected through purposive sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed utilizing thematic analysis based on Van Manen’s approach. The findings demonstrate that studying Women’s Studies for Afghan women has been associated by four main themes: “gendered insight,” “gendered empathetic reflection,” “positive gender orientation,” and “gendered labeling.” Accordingly, on the one hand, through the acquisition of gender knowledge and gendered awareness regarding entrenched discrimination, these students achieved a better understanding of their relationship with self and social relations, ultimately leading to the will for agency within the gender domain. On the other hand, throughout this process, they encountered pressures and judgments manifested in the labels of being demanding and anti-family imposed by others.