نویسندگان:

¹دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

²استادیار دانشکدۀ حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده فارسی: شوراهای شهر به‌منزلۀ بازوی خط‌مشی‌گذاری و نظارتی در مقیاس محلی، تبلور مردم‌سالاری عینی و پل ارتباطی میان شهروندان و حاکمیت در راستای استقرار حکمرانی مطلوب سرزمینی هستند. ناپایداری حضور زنان در پارلمان محلی، یکی از چالش‌های اساسی در مسیر بالندگی و مشارکت مؤثر و پایدار سیاسی و اجتماعی آنان است. پژوهش کیفی حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تک‌دوره‌ای‌بودن حضور زنان در شوراهای شهر ایران با تمرکز بر شوراهای شهر استان تهران و با رویکرد استقرایی انجام گرفت. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 34 نفر از خبرگان گردآوری و به روش تحلیل مضمون تحلیل شد. درنهایت عوامل مؤثر بر تک‌دوره‌ای‌بودن و تزلزل حضور زنان در نهاد شوراها در قالب 7 مضمون اصلی، 27 مضمون فرعی و 159 کد دسته‌بندی شدند. مضامین اصلی عبارت‌اند از: موانع ساختاری و نهادی، موانع فرهنگی و نگرش‌های جنسیتی، محدودیت‌های دسترسی به منابع مالی و قدرت، ضعف ائتلاف‌سازی و سازمان‌دهی سیاسی، ضعف ارتباطی و بازنمایی رسانه‌ای، محدودیت‌های فردی و زیست اجتماعی، و چالش‌های نظام انتخاباتی. براین‌اساس، پیشنهاد می‌شود با اصلاح ساختارهای توزیع قدرت و دسترسی به منابع، مقابله با کلیشه‌های جنسیتی و تقویت فرهنگ پذیرش رهبری زنان، تقویت شبکه‌های حمایتی و ائتلاف‌های سیاسی زنان، ارتقای مهارت‌های ارتباطی و تعامل با شهروندان، تقویت ظرفیت‌های مدیریتی و تثبیت هویت حرفه‌ای زنان، کاهش فشارهای نقش‌های دوگانه از طریق حمایت‌های فرهنگی و اجتماعی و اصلاح سازوکارهای رقابت انتخاباتی و حمایت نهادی از حضور پایدار زنان، زمینۀ تعمیق اثرگذاری و افزایش پایداری حضور زنان در سپهر حکمرانی محلی فراهم آید.

Causes of Instability and One-Term Representation of Women in Iran’s City Councils: A Case Study of Tehran Province

English Abstract: City councils, as policymaking and oversight entities at the local level, constitute tangible expressions of democracy and serve as a connection between citizens and the state in the pursuit of good territorial governance. The instability of women’s presence in local parliaments represents a major challenge to the development of their sustained and effective political and social participation. Employing an inductive approach, this qualitative study aims to identify the factors that shape the one-term representation of women in Iran’s city councils, with a particular focus on councils in Tehran Province. Data were gathered through semi-structured interviews with 34 experts and analyzed using thematic analysis. The factors contributing to one-term representation and the fragility of women’s political presence were ultimately classified into seven main themes, 27 sub-themes, and 159 codes. These main themes include structural and institutional barriers, cultural barriers and gendered attitudes, limited access to financial resources and political power, imperfections in coalition-building and political organization, communication deficiencies and inadequate media representation, individual and socio-biographical constraints, and challenges within the electoral system. According to the findings, the study recommends ameliorating power-distribution structures and access to resources, contesting gender stereotypes and fostering acceptance of women’s leadership, fostering women’s support networks and political coalitions, enhancing communicative capacity and citizen participation, consolidating managerial competencies and professional identity, diminishing pressures associated with dual roles through cultural and social support, and improving electoral competition mechanisms and institutional backing for women’s sustained participation, in order to reinforce the depth and durability of women’s influence in local governance.