نویسندگان:

¹استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

²طلبۀ سطح دوم رشتۀ فقه و اصول، مدرسۀ علمیۀ خواهران فاطمه الزهرا (س)، تهران، ایران.

چکیده فارسی: بهره‌وری زنان شاغل به مشارکت و سهم زنان در فعالیت‌های اقتصادی، تولید کالا و خدمات و ایجاد ارزش اقتصادی در یک جامعه اشاره دارد و تحت تأثیر عوامل مختلف حاکم بر ابعاد مختلف زندگی آنان قرار دارد. در این پژوهش تحلیلی-توصیفی، ابتدا با استفاده از روش مطالعۀ کتابخانه‌ای، چارچوب مفهومی عوامل اثرگذار بر بهره‌وری زنان شاغل در ابعاد فردی، خانوادگی، نهادی و سازمانی و نیز فرهنگی و اجتماعی شناسایی شد. سپس با استفاده از روش دلفی تعدیل‌شده و به شیوۀ پرسشنامه، با استفاده از نظرات خبرگان (زنان متأهل دارای تحصیلات بالاتر از دیپلم و حداقل 10 سال سابقۀ شغلی)، از میان 35 معیار استخراج‌شده براساس مدل مفهومی فوق، 10 عامل مهم اثرگذار بر بهره‌وری زنان شاغل در قالب سه معیار مشارکت اقتصادی زنان، اشتغال رسمی و حفظ بنیان خانواده معرفی شد. بعد از آن، با به‌کارگیری روش تحلیل فرایند سلسله‌مراتبی (AHP) و استفاده از نرم‌افزار Expert Choice این عوامل رتبه‌بندی شدند. نتایج نشان داد با تلفیق وزن عوامل در قالب سه معیار فوق، سه عامل امنیت شغلی، مجوزهای قانونی و کیفیت نهادی و نیز شرایط شغلی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بهره‌وری زنان شاغل محسوب می‌شوند. به‌علاوه، عامل گسترش خانواده جایگاهی قابل‌انتظار در رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر بهره‌وری زنان شاغل ندارد. به این ترتیب شاید بتوان گفت به‌دلیل گرایش روزافزون زنان به مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی-اقتصادی و نیاز به کسب درآمد، تمایل به گسترش خانواده (تأهل و فرزندآوری) کاهش یافته است.

Ranking of Factors Influencing the Productivity of Employed Women Using the Analytic Hierarchy Process (AHP) Approach

English Abstract: The productivity of employed women pertains to their engagement and contributions to economic activities, the generation of goods and services, and the creation of economic value within a society, shaped by numerous factors impacting various aspects of their existence. In this analytical and descriptive study, we initially delineated the conceptual framework of factors impacting the productivity of employed women across individual, familial, institutional, organizational, and cultural-social dimensions, employing library research methodologies. Subsequently, utilizing a modified Delphi method through a structured questionnaire and drawing upon the expertise of specialists (married women possessing higher education beyond a diploma and a minimum of 10 years of professional experience), we identified ten key factors from a set of thirty-five criteria rooted in the aforementioned conceptual framework. These factors were organized into three criteria: women's economic participation, formal employment, and family stability. Subsequently, these factors were prioritized through the application of the Analytical Hierarchy Process (AHP) methodology utilizing Expert Choice software. The results suggest that, when considering the weights of factors within the framework of the three criteria, job security, legal permits, institutional quality, and working conditions are among the most significant factors impacting the productivity of employed women. The influence of family expansion does not occupy a prominent position in the hierarchy of factors impacting the productivity of working women. This phenomenon may be ascribed to the growing tendency of women to participate in socio-economic activities and the necessity to generate income, resulting in a diminished inclination towards family expansion (marriage and childbearing).