نویسندگان:

زهرا صادقی¹ ، محمدباقر علیزاده اقدم² ، فاطمه گلابی³ ، پروین حکیمی⁴ .

¹دانشجوی دکتری، رشته جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

²استاد، عضو گروه پژوهشی جمعه‌شناسی سلامت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

³استاد، گروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

⁴استادیار، گروه بیولوژی تولید مثل، دانشکده علوم نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز، تبریز، ایران.

چکیده فارسی: در سالیان اخیر، به مدد پیشرفت علم، روش‌های نوینی مانند استفاده از رحم جایگزین به حل مسئله‌ی ناباروری و فرزندآوری کمک شایانی کرده‌اند، اما به دلیل داشتن حواشی روانی، اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و قانونی گوناگون، بسیار چالش‌‌برانگیز بوده است. در پژوهش حاضر ابعاد اجتماعی و اقتصادی این فرایند و رنج مادران اصلی خواهان فرزند کارگیری با استفاده از روش کیفی زیست جهان تاملی بررسی شده است. برای این منظور مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با 11 زن خواهان فرزند انتخاب شده به روش نمونه‌گیری هدفمند انجام شد. پس ار از بررسی مصاحبه‌ها و تحلیل داده‌ها 50 کد به دست آمده دسته‌بندی شده و 7 تم معنایی را تشکیل دادند. در نهایت 7 تفسیر کلی از تم‌های به دست آمده استخراج ش د. نتایج به دست آمده از تحلیل‌ها نشان داد که مادران اصلی دچار رنج فیزیکی، رنج روحی و احساسی، رنج اجتماعی، رنج اقتصادی و رنج اگزیستانسیال هستند. طبق یافته‌های این پژوهش فرایند استفاده از رحم جایگزین را نباید به یک تجربه‌ی پزشکی یا بیولوژیکی صرف تقلیل داد، بلکه باید آن را پدیده‌ای عمیقاً اجتماعی و اقتصادی دانست که مادران اصلی را درگیر اشکال متفاوتی از رنج می‌کند. رنج اجتماعی نهفته در این فرایند در قالب استیگما و پنهان‌کاری، فشارها، انتظارات و قضاوت‌های اجتماعی، نابرابری در این میدان، بی‌اعتمادی به سیستم موجود تبلور پیدا می‌کند و رنج اقتصادی آن خود را به شکل فشارهای مالی ناشی از هزینه‌های بالای این درمان برای مادران اصلی نشان می‌دهد.

کلمات کلیدی: ناباروری ، رنج ، رحم جایگزین ، مادر اصلی ، زیست‌جهان تأملی .

From motherhood dream to hidden sufferings; a qualitative study of Intended mothers in surrogacy process

English Abstract: In the resent years, new methods like surrogacy have helped solving infertility issues but they have also caused a range of psychological, social, economic and ethical challenges. The present study has explored social and economic aspects of surrogacy and the intended mothers’ sufferings, using reflective lifeworld research method. 11 semi-structured interviews were conducted with women . After reviewing the interviews and analyzing the data, 50 codes were extracted which were categorized to form 7 themes. Finally, 7 main interpretations emerged from analyzing the interviewsthe themes. The results show that intended mothers suffer from physical, emotional, social, economic and existential issues. According to the results of this paper, the surrogacy process should not be reduced to biological or medical experiences. It should be considered a deeply social and economic issue the forces sufferings on the intended mothers. The social suffering of this process demonstrated itself the experience of stigma, pressures, social judgments, inequality in the field and lack of trust in the system. And the economic suffering demonstrated itself in the financial burden of this expensive treatment.