چکیده: چكيده: زيارت ائمه اطهار يكي از جلوههاي عميق عبوديت و پيوند معنوي انسان با ولايت الهي است كه در بطن عليهمالسلام خود، آموزههاي اخلاقي و تربيتي ژرفي نهفته دارد. با وجود اهتمام فراوان به جنبههاي اعتقادي و فقهي زيارت، ابعاد اخلاقي و رفتاري آن در پژوهشهاي پيشين كمتر مورد واكاوي نظاممند قرار گرفته است. اهميت اين پژوهش از آن جهت است كه جامعه امروز بيش از پيش نيازمند بازگشت به سرچشمههاي اصيل معنويت و اخلاق ديني است؛ و زيارت، به عنوان يكي از مؤثرترين ابزارهاي خودسازي و اصلاح اجتماعي، قادر است پيوند ميان معرفت، ايمان و عمل را در زندگي مؤمنانه برقرار سازد. اين عمل عبادي افزون بر بُعد عبوديت، كاركردي عميق در تربيت اخلاقي و رفتاري فرد و جامعه دارد. با وجود جايگاه والاي زيارت در آموزههاي ديني، در پژوهشهاي گذشته، بيشتر بر جنبههاي فقهي و اعتقادي آن تأكيد شده و جنبههاي تربيتي و اخلاقي آن كمتر مورد تحليل منسجم قرار گرفته است. ازاينرو، پژوهش حاضر با عنوان «تبيين آموزههاي اخلاقي – رفتاري زيارت ائمه اطهار در زندگي انسان» به روش توصيفي–تحليلي و بر پايه منابع كتابخانهاي، آيات قرآن، احاديث معصومان عليهمالسلام و آثار انديشمندان اسلامي درصدد پاسخ به اين مسئله است كه زيارت چگونه ميتواند الگوي اخلاقي و رفتاري مؤثر در زندگي فردي و اجتماعي انسان مؤمن باشد. يافتههاي تحقيق نشان ميدهد كه زيارت در بُعد فردي، موجب تقويت باورهاي اعتقادي، افزايش توكل، توبه، خودشناسي، صبر، فروتني، آرامش رواني و اميد به آينده ميشود؛ و در ُبعد اجتماعي، روح همبستگي، نوعدوستي، رشد همدلي، مسئوليتپذيري و مقاومت در برابر ظلم و ناهنجاريها، عدالتخواهي و استكبارستيزي را در ميان مؤمنان تقويت ميكند. بر اين اساس زيارت در صورت معرفتمحور بودن، يك نظام تربيتي و اخلاقساز جامع به شمار ميرود كه ميتواند در ارتقاي فرهنگ ديني، انسجام اجتماعي و جهتدهي به رفتارهاي فردي و جمعي نقش بنيادين ايفا كند.